Do sejmu w dniu 24 listopada 2007 roku wpłynął poselski projekt nowelizacji przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 556, z późn. zm.). Projekt ten ma na celu przełożenie w czasie wejścia w życie przepisów art. 647 i art. 650 § 3 kodeksu postępowania karnego (Dz. U. z dnia 4 sierpnia 1997 r.), które to dotyczą kognicji sądów wojskowych. Autorzy zaproponowali, aby ów przepisy weszły w życie z dniem 1 stycznia 2011 roku, a nie jak obecnie przewiduje art. 1 § 2 przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego - z dniem 1 stycznia 2008 roku.

Według obecnego stanu prawnego orzecznictwu sądów wojskowych podlegają sprawy:

• żołnierzy w czynnej służbie wojskowej o przestępstwa popełnione w czasie pełnienia tej służby,
• pracowników wojska o przestępstwa określone w art. 356 - 363 Kodeksu karnego w związku z art. 317 § 2 tego kodeksu,
• żołnierzy sił zbrojnych państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, oraz członków ich personelu cywilnego, o przestępstwa popełnione w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej

Ta szeroka kognicja sądów wojskowych, zgodnie z brzmieniem art. art. 1 § 2 przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego ma zostać utrzymana do 1 stycznia 2008 roku. Z tą bowiem datą wejść w życie mają przepisy art. 647 i art. 650 § 3 kodeksu postępowania karnego, które znacznie ograniczają zakres spraw podlegających rozpoznaniu przez sądy wojskowe. Chodzi o ograniczenie kognicji w stosunku do pierwszej z wymienionych wyżej grup podmiotów tzn. żołnierzy w czynnej służbie wojskowej. O ile bowiem do 31 grudnia 2007 roku sądy wojskowe rozpatrują wszelkie przestępstwa popełnione przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej w czasie pełnienia tej służby, to od 1 stycznia 2008 roku ich kognicji mają podlegać tylko:

• przestępstwa określone w rozdziałach XXXIX-XLIV kodeksu karnego,
• przestępstwa popełnione przeciwko organowi wojskowemu lub innemu żołnierzowi
• oraz przestępstwa popełnione podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, w obrębie obiektu wojskowego lub wyznaczonego miejsca przebywania, ze szkodą dla wojska lub z naruszeniem obowiązku wynikającego ze służby wojskowej - z wyjątkiem przestępstw popełnionych na szkodę osoby nie będącej żołnierzem. 

W uzasadnieniu projektu nowelizacji – mającej w gruncie rzeczy na celu przesunięcie w czasie daty ograniczenia kognicji sądów wojskowych – autorzy wskazują między innymi:

„Przedłużenie dotychczasowej właściwości sądów wojskowych we wszystkich sprawach żołnierzy w czynnej służbie wojskowej o przestępstwa popełnione w czasie pełnienia tej służby, zapewni utrzymanie niezbędnej sprawności prowadzonego postępowania z uwagi na specyfikę Sił zbrojnych RP. Nie załatwienie w krótkich terminach spraw karnych o przestępstwa popełnione przez żołnierzy, zwłaszcza pełniących zasadniczą służbę wojskową, spośród których rekrutuje się przeważająca liczba sprawców, rzutować będzie negatywnie na karność wojska, jako struktury hierarchicznej, realizującej istotne zadania w zakresie bezpieczeństwa zewnętrznego Państwa i podlegającej szczególnym rygorom dyscypliny. Zagadnienie to nabrało w ostatnim czasie wielkiej wagi w związku ze skróceniem czasu trwania zasadniczej służby wojskowej do dziewięciu miesięcy. Wskazana sytuacja wymaga od organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości wysokiej sprawności postępowania, pozwalającej na rozpoznanie sprawy o przestępstwo popełnione przez żołnierza, przy spełnieniu wszystkich wymogów gwarancyjnych, jeszcze w trakcie pełnienia przez niego służby wojskowej. Ma to istotne znaczenie z punktu widzenia oddziaływania orzeczenia na sprawcę przestępstwa oraz wpływa na kształtowanie właściwych postaw żołnierskich, przez rozstrzygnięcie sądowe. (...) Należy zaznaczyć, że sądy wojskowe zapewniają wysoką operatywność w rozpoznawaniu spraw karnych, o wykroczenia i przewinienia dyscyplinarne (ponad 75% spraw karnych rozpatrywanych jest w terminie do 30 dni), co aktualnie nie jest możliwe do osiągnięcia przez sądownictwo powszechne, z uwagi na wciąż utrzymujące się bardzo duże obciążenie sprawami karnymi. (...) Po ewentualne przejecie kognicji sądów wojskowych przez sądy powszechne o niektóre przestępstwa popełniane przez żołnierzy wpłynęłoby negatywnie na sposób kształtowania organizacji służby i wykonywania zadań w poszczególnych jednostkach wojskowych, a to poprzez ograniczenie możliwości oddziaływania przez dowódców jednostek wojskowych na służbę podległych żołnierzy, którzy występują w charakterze oskarżonych lub podejrzanych, głównie z powodu łatwej do przewidzenia długotrwałości postępowania karnego.”

(źródło - uzasadnienie projektu zmian kodeksie postępowania karnego, druk sejmowy nr 42).

Co ważne w przypadku proponowanej zmiany, pozostaje niewiele czasu na wprowadzenie jej do porządku prawnego. Jeżeli członkowie parlamentu zdecydowaliby się na zmianę terminu wejścia w życie przepisów ograniczających zakres właściwości sądów wojskowych, prace nad ustawą nowelizującą powinny zostać przeprowadzone w bardzo szybkim tempie. Opieszałość i wprowadzenie zmian po 1 stycznia 2008 roku mogłoby prowadzić do chaosu i sporów kompetencyjnych między sądami powszechnymi i wojskowymi. Otwartą jednak pozostaje kwestia czy propozycja zyska uznanie ustawodawcy i zostanie wprowadzona w życie. Jeżeli art. 1 § 2 przepisów wprowadzających kodeks postępowania karnego nie zostanie znowelizowany, od dnia 1 stycznie 2008 roku zakres kognicji sądów wojskowych zostanie ograniczony w opisanym wyżej zakresie.