Firma i prokura

Mimo zamiarów ustawodawcy wyrażonych wprost w uzasadnieniu ustawy o zmianie niektórych przepisów kodeksu cywilnego [1], by stworzyć autonomiczny system ochrony firmy na podstawie art. 4310 kodeksu cywilnego, doktryna prawa opowiada się także za możliwością skorzystania w pewnych przypadkach z ochrony przysługującej dobrom osobistym. Prawo do firmy jest przysługującym przedsiębiorcy prawem podmiotowym, osobistym i jako takie może podlegać też ochronie na podstawie przepisów kodeksu cywilnego o ochronie dóbr osobistych. Chociaż możliwość zastosowania tych przepisów do ochrony firmy wywoływała w literaturze kontrowersje, większość autorów nie widzi przeszkód co do zastosowania tych przepisów [2]. Koncepcja nadająca firmie przymiot dobra osobistego wynika przede wszystkim z funkcji wyróżniającej (identyfikacyjnej) firmy, stanowiącej odpowiednik imienia i nazwiska osoby fizycznej.  

Współczesny obraz prawa firmowego jest wynikiem długotrwałej ewolucji prawa handlowego oraz cywilnego, wynikłej zarówno ze zmieniających się stosunków gospodarczych naszego kraju jak i globalizacji prawa w ogóle, na tle międzynarodowym. Zmiana ustawodawstwa polskiego jest także wynikiem przyjęcia Polski w poczet członków Wspólnoty Europejskiej, co wiąże się z obowiązkiem harmonizacji prawa ze standardami tej organizacji.

Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna.  Gdy chodzi o osoby fizyczne, to za przedsiębiorców mogą być uznawane jedynie mające pełną zdolność do czynności prawnych. Przymiotu przedsiębiorcy nie można przypisać nie tylko osobie małoletniej i całkowicie ubezwłasnowolnionej, ale także osobie ubezwłasnowolnionej częściowo. Za przedsiębiorcę może być uznana każda osoba prawna, niezależnie od tego, w jaki sposób i w jakim celu została powołana. Dla uznania konkretnej osoby prawnej nie jest konieczny wpis jej do właściwego rejestru, w praktyce do Krajowego Rejestru Sądowego, oczywiście - jeżeli od dokonania wpisu nie jest uzależnione powstanie takiej osoby. Możliwość uznania za przedsiębiorców jednostek organizacyjnych niebędących osobami prawnymi, prowadzących działalność gospodarczą lub zawodową, ustawodawca ograniczył do tych, którym - w drodze odrębnych ustaw - przyznał zdolność prawną. W świetle dotychczasowych unormowań prawnych możliwość ta odnosić się będzie wyłącznie do spółek handlowych osobowych (spółki handlowe kapitałowe są osobami prawnymi).